نقش آهن در گیاهان

آهن یکی از کلیدی ترین عناصر در ساخت سبزینه گیاهی می باشد و کمبود آن یکی از شایع ترین کمبودهای عناصر غذایی در زراعت و باغات اکثر مناطق کشاورزی کشورمان است.

نقش آهن در گیاهان:

تشکیل کلروفیل
تشکیل پروتئین
ضروری در فتوسنتز

علائم کمبود آهن:

برگ های جوان به رنگ زرد یا سبز در آمده اما رگبرگ ها سبز باقی می مانند .
توقف رشد شاخسارها و جوانه انتهایی.
ایجاد حالت نکروزه و پوسیدگی روی برگها( علت روز این علائم فقط کمبود آهن نیست بلکه بالا بودن اسیدیته در محیط ریشه، بالا بودن غلظت منگنز، شرایط تهویه نامناسب (غرقاب شدن)، پایین بودن دمای بستر کشت، سنگینی بافت خاک و مرگ ریشه ها می تواند باعث ظهور علائم مشابه کمبود این عنصر شود.)
علائم ضعف به دلیل کمبود قند و شیره پرورده.
ریزش شدید برگ و میوه.
مسمومیت

بالا بودن غلظت آهن در خاک، خود را به شکل کمبود منگنز آشکار می نماید.

گاهي در گياهان مبتلا به كمبود آهن، غلظت آهن در برگ ها بيشتر از حد نرمال است و حتي اخيرا در تجزيه هاي برگي مقدار غلظت آهن را درج نمي كنند. اين بدان علت است كه وجود آهن زياد در برگ ها ملاك عمل نيست و بايد از طريق محلول پاشي و ايجاد شرايط خوب مديريتي حركت آهن را در گياه بهبود بخشيد تا علائم كمبود آهن در برگها مشاهده نگردد.

اگر گياهي به جذب آهن به مقدار كافي قادر نباشد ساخت سبزينه (كلروفيل ) در برگ كاهش مي يابد و برگ ها رنگ پريده خواهند شد. به اين نحو كه، ابتدا فاصله بين رگبرگ ها و سپس با شدت يافتن كمبود، تمام سطح برگ زرد مي شود. به دلیل عدم پویایی آهن در گياه اين علائم ابتدا در برگ هاي جوان و در قسمت بالاي ساقه و سپس تمامی گیاه را در بر مي گيرد. در درختان ميوه، زردي برگ در حالي كه رگبرگ ها كم و بيش سبز مانده اند، پديده ي رايجي است. حاشيه ي برگ ها با تشدید كمبود به سفيدي گراييده، سپس علائم سوختگي (نكروز ) مشاهده مي شود. گاهي در اواخر بهار كه سرعت رشد درختان زياد است، به علت عدم تكافوي جذب آهن، برگها زرد رنگ شده سپس با كاهش آهنگ رشد، رنگ برگها به تدريج سبز و دوباره در اواخر تابستان، با تشديد رشد رويشي، علائم كمبود آهن يعني زردي رنگ برگ ها مجددا بروز مي كند.

بايد توجه داشت كه تنها كمبود آهن به زردي برگ منجر نمي شود كمبود ازت، گوگرد، منيزيم و برخي عناصر غذايي ديگر، بعضي آفات و بيماري ها يا نور كم در مواردي به پريدگي رنگ برگ مي انجامد.

مركبات در جنوب و شمال كشور، ميوه هاي معتدله (از جمله : سيب، هلو، گلابي و زرد آلو )، برخي از زراعت هاي مهم از جمله سيب زميني، سويا و سورگوم، سبزي و گياهان زينتي با شدت هاي متفاوت از كمبود آهن صدمه مي بينند. مديريت هوشمندانه در كاهش خسارت، بسيار موثر است. به عبارت ديگر با مديريت مطلوب، مساله اي به نام زردي برگ (كلروز ) وجود نخواهد داشت. كشت گياهان حساس به كمبود آهن در خاك هاي آهكي، آبياري بيش از حد، مصرف بي رويه و نا متعادل كودهاي شيميايي، كاهش مواد آلي و فشرده شدن خاك، فقدان برنامه ريزي منظم براي افزودن مواد آلي به خاك باعث افزایش بروز علائم کمبود می شود.

عواملي كه موجب تشدید كمبود آهن می شوند عبارتند از:

1) آهكي بودن خاك‌ها؛

2) تهويه نامناسب خاك؛

3) كمي مواد آلي در خاك؛

4) كيفيت نامناسب آب آبياري؛

5) مصرف زياد كودهاي فسفره؛

6)مقدار زیاد مس در خاک؛