برخی از کاربردهای انرژی هسته ای

کاربرد تکنولوژی هسته‌ای در کشاورزی
کاربرد روش های هسته‌ای در توسعه کشاورزی در بسیاری از کشورهای پیشرفته یا درحال توسعه امری متداول است که نتایج حاصل از آن نیز قابل ملاحظه است. زمینه کاربرد چنین روشی بسیار متنوع و گسترده است که از جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد. ایجاد جهش در گیاهان به منظور دستیابی به صفات برتر و مطلوب و تولید ارقام جدید گیاهی، کنترل حشرات مضر از طریق روش سترون‌سازی و یا ضد عفونی، مبارزه با آفات انباری، کاهش ضایعات و افزایش زمان نگهداری محصولات کشاورزی و فرآورده‌های دامی، بهبود امور دامی و دامپزشکی، اندازه‌گیری و ردیابی عناصر ناپایدار (رادیوایزوتوپ) و پایدار در اندامهای مختلف گیاهی- خاک و آب، تعیین نیاز آبی در گیاهان و مدیریت تغذیه گیاهی و حرکت املاح و آلودگیهای زیست محیطی در خاک و گیاه و ….

انرژی هسته ای خدمات برجسته ای در زمینه های مختلف دارد که مهمترین خدمت آن را می توان در بخش کشاورزی در نظر گرفت؛ افزایش جمعیت و نیاز روز افزون به غذا، آب و حتی صادرات محصولات غذایی محتاج علمی است که بتواند به این نیازها پاسخ دهد. امروزه استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای در بسیاری از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه متداول است و ایران نیز مانند خیلی از کشورهای در حال توسعه، تحقیقات هسته ای خود را دنبال می کند. اما آمریکا با ریختن بمب اتم بر سر مردم هیروشیما و ناکازاکی ژاپن در جنگ جهانی دوم و تهدیدهای دوران جنگ سرد و کلاهکهای اتمی در کشورهای پیشرفته پندار اغلب مردم دنیا را نسبت به انرژی هسته ای تحت تأثیر قرار داده و بسیاری بر این باورند که انرژی هسته ای یعنی “بمب.
به دنبال محدود بودن منابع فسیلی و انرژی های طبیعی، ایران نیز از چند سال پیش به تحقیق و پژوهش و استفاده از انرژی پاک هسته ای در بخشهای صلح آمیز پرداخته است که به بخشی از آنها اشاره می شود. تولید برق هسته ای مهمترین هدف اعلام شده از سوی ایران است. با رشد توسعه اجتماعی و اقتصادی و ارتقای سطح زندگی و بهبود شاخصهای اقتصادی و همچنین تقاضای صعودی برق در بخشهای خانگی و صنعتی، استفاده از انرژی هسته ای مقرون به صرفه است و در بخش پزشکی، بهداشتی و صنایع از دیگر کاربردهای صلح آمیز انرژی هسته ای است.اما آنچه بیشتر در این مطلب مورد توجه است، کاربردهای متفاوت انرژی هسته ای بخصوص در بخش کشاورزی است، موضوعی که ممکن است بسیاری از مردم با آن آشنا نباشند.

در کشور ما نیز دانشمندان و کارشناسان جوان با درک ضرورت پیشرفت در علوم، تحقیقات در بخش کشاورزی هسته ای را با جدیت دنبال می کنند، بخصوص در مورد محصولات گندم، جو، خرما، پنبه و سویا تحقیقات مفیدی انجام شده است.
اما به طور کلی تشعشعات هسته ای کاربرد های زیادی در کشاورزی دارند که مهمترین آنها عبارتند از:
-موتاسیون هسته ای ژن ها در کشاورزی (طرح بازدهی وجهش گیاهانی چون گندم ،برنج و پنبه)
-کنترل و از بین بردن حشرات با استفاده از تکنیک های خاص هسته ای
-به تاخیر انداختن زمان رسیدن محصولات و انبار کردن میوه ها
-جلوگیری از جوانه زدن سیب زمینی با استفاده از اشعه گاما
و…….
کاربرد تکنولوژی هسته‌ای در پزشکی
امروزه استفاده از پرتوهای هسته‌ای در پزشکی چه در زمینه تشخیص و چه در زمینه درمان بسیار گسترده است و به همین منظور شاخه‌ای از علم پزشکی که با استفاده از پرتوهای هسته‌ای صورت می‌گیرد تحت عنوان «پزشکی هسته‌ای» پایه‌گذاری شده است. رادیوتراپی، براکی تراپی، سی‌تی‌اسکن SPECT و PET، (CT) روشهای متعددی هستند که در پزشکی کاربرد گسترده دارند و برای تشخیص یا درمان بسیاری از بیماریهای مغزی، قلبی، ریوی، استخوان و سرطان با استفاده از رادیوایزوتوپهایی چون: کبالت-60 (60 Co) ، تالیوم-201 (201 Tl) ، گالیوم-67 (67 Ga) ، کریپتون-81 ام
(81m Kr) ، ید-131 (131 I) ، مولیبدن-98 (98 Mo) و … بکار گرفته می‌شوند. استفاده از روشهای هسته‌ای بدلیل کاربرد تکنولوژی جدید نیاز به متخصصینی در زمینه پزشکی، رادیولوژی، فیزیک، شیمی و الکترونیک دارد.
کاربرد تکنولوژی هسته‌ای در صنعت
در بسیاری از صنایع که در آنها از مخازن بزرگ و مسدود استفاده می‌شود تشخیص سطح ماده در مخزن و کنترل آن تنها با استفاده از پرتوهای هسته‌ای و سیستمهای الکترونیکی وابسته، امکان‌پذیر است. این روش که به نام سطح سنجی معروف است اکنون در بسیاری از کارخانجات سیمان، ذوب آهن، صنایع شیمیایی و … بکار گرفته می‌شود. بعلاوه کنترل ضخامت بسیاری از مواد فلزی نازک، پلاستیکی و کاغذ با استفاده از پرتوهای هسته‌ای صورت می‌گیرد (ضخامت سنجی). نشت یابی مایعات به ویژه در لوله‌های نفت، تعیین کیفیت جوش فلزات، سیستم هشداردهنده اعلام حریق و فعال کردن سیستم اطفاء حریق، تعیین میزان خوردگی قطعات فلزی در موتورها و سیستمهای متحرک به روش هسته‌ای، رادیوگرافی از قطعات درونی یک سیستم بسته و … از کاربردهای گسترده تکنولوژی هسته‌ای در صنعت است.
علاوه بر موارد فوق تکنولوژی هسته‌ای در زمینه‌هایی چون باستان‌شناسی، سن‌یابی صخره‌ها، میزان آلودگی آبهای زیرزمینی و منشاء آنها نیز کاربرد دارد.
منبع:سازمان انرژی اتمی