کشاورزی عمودی1
تعریف کشاورزی عمودی
کشاورزی عمودی به عنوان بخشی از کشاورزی شهری به روش کاشت گیاهان در گلخانه آسمان خراشها یا فضاهایی که به طور عمودی در آنها تعبیه شده اطلاق میشود. ایده مدرن کشاورزی عمودی از تکنیکی مشابه گلخانههای شیشهای بهره میبرد که در آنها میتوان با نور طبیعی خورشید میزان نور مصنوعی را افزایش داد.
اصطلاح کشاورزی عمودی نخستین بار توسط گیلبرت الیس و در سال ۱۹۱۵ در کتابی با همین نام مطرح شد. نوع استفاده او از این عبارت با کاربرد کنونی آن تفاوت داشت. او مطالبی درباره کشاورزی نوشت و علاقه ویژهای به منشأ خاک و محتوای مغذی آن داشت و گیاهان را زندگیهایی عمودی میدانست مخصوصاً به این دلیل که ریشهی آنها زیر زمین بود. کاربرد جدید این واژه به آسمان خراشهایی اشاره دارد که تا حدی از نور طبیعی استفاده میکنند.
در زندگی شهرنشینی یکی از نیازهای اساسی بشر دستیابی به منابع کشاورزی است. نیاز به تولیدات کشاورزی بسیار حساس و مهم است اما با وجود فضای کم زمین در داخل شهرها عملاً این کار را نمیتوان در درون شهر انجام داد و این تولیدات خارج از شهرها صورت گرفته و بعد به داخل شهر حمل میشوند. اما اکنون در زمینه شهرسازی با مفهوم جدیدی از مزرعه داری مواجه هستیم با نام مزرعه عمودی. این مزرعه پیشنهادی برای شهر نیویورک است که دارای فضای شهری کم برای کاشت و برداشت میباشد. فضای اصلی این مزرعه تشکیل شده از کانتینرهایی که پر از مواد غذایی در حال رشد میباشد. سبزیجات و گوجه، ذرت، عسل، میتواند بخشی از تولیدات این مزرعههای عمودی باشد. هنگامی که این سبزیجات یا محصولات میرسد و قابل برداشت است جرثقیل مخصوصی آن کانتینر را جدا میکند وروی کامیون قرار داده و به مرکز خرید ارسال میکند. به این صورت محصولات ارگانیک با قیمتی ارزانتر و با سرعت بیشتری در اختیار مردم قرار میگیرد و حمل و نقل آسان تری دارد. استفاده از انرژی خورشیدی در پرورش مواد غذایی باعث پایین آمدن هزینه تولید میشود. این کار توسط شرکت OVA طراحی شده و حدود 5/1 میلیون دلار هزینه دارد.
مشکلات کشاورزی سنتی
تأمین غذای بشر به کشاورزی وابسته است، اما کشاورزی تحت تأثیر عوامل مخربی همچون وضع بد جوی، خشکسالی و سیل قرار دارد و همه اینها امنیت غذایی ما را تهدید میکند، اما مشکلاتی که در کشاورزی با آنها روبهرو هستیم، تنها به این عوامل غیرقابل پیشبینی و کنترلناپذیر محدود نمیشود. کشاورزی جزو حوزههایی است که هنوز فناوریهای مدرن جایگاه مناسبی در آن نیافته است.
در کشاورزی سنتی از منابع مختلف استفاده بهینه نمیشود. کشاورزی نیازمندآب است، اما تنها درصدی اندک از آب مصرف شده برای آبیاری گیاه توسط ریشه جذب میشود و بیشتر آن به هدر میرود. همچنین استفاده از انواع سموم و آفتکشها، دردسرهای فراوانی را به همراه دارد. ضایعات مختلف کشاورزی را نیز باید از دیگر موانع موجود دانست. بررسیهای انجام شده نشان میدهد 50 درصد از محصولات کشاورزی به دلایل مختلف نامناسب یا غیرقابل استفاده هستند.به نظر میرسد راهحل مشکلات موجود در کشاورزی سنتی را باید در بهرهگیری از شیوه «کشاورزی عمودی» برای پرورش محصولات مختلف کشاورزی و باغی طراحی شده جست. کشاورزی عمودی به این معناست که به جای کشت محصولات روی زمینهای زراعی معمولی، آنها را در مراکزی ویژه و به صورت طبقاتی و روی هم پرورش دهیم؛ البته این شیوه چند سالی است مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است، اما در یکی دو سال اخیر دامنه کاربردهای آن گسترش یافته و شکل تجاری یافته است.
کشاورزی عمودی، راهحل بحران جهانی غذا
سنگاپور یکی از پرتراکمترین کشورهای جهان است. در این کشور کوچک پنج میلیون نفر در 710 کیلومترمربع زندگی میکنند . ایـن کشور 93 درصد از مواد غذایی مورد نیاز خود را از کشورهای دیگر وارد کند، اما سنگاپوریها با بهرهگیری از شیوه جدیدی در پایتخت این کشور، محصولات کشاورزی را با بازدهی پنج برابر بیشتر از شیوههای معمولی به عمل میآورند.
این محصولات به جای باغ و مزرعه در ساختمانی معمولی در مرکز شهر پرورش مییابد. این شیوه نوین که میتواند به انقلابی در تأمین مواد غذایی بینجامد کشاورزی عمودی (Vertical Farming) نام دارد.
نخستین مزرعه عمودی تجاری در جهان
نخستین مرکز برای تولید تجاری محصولات کشاورزی بر مبنای شیوه کشاورزی عمودی در سنگاپور ایجاد شده است. در این مرکز دهها سینی آلومینیومی روی هم چیده شده و روی هر یک از آنها سبزیجات مختلف پرورش مییابد. تنوع این محصولات محدود است، اما در آینده قرار است تعداد آنها افزایش یابد. طبق برنامهریزیها قرار است فعالیتهای این مرکز که میتوان آن را یک گلخانه بسیار بزرگ نامید، گسترش یافته و به این ترتیب تولید روزانه آن به دو تن برسد. البته قیمت نهایی محصولات این مرکز تا حدی گرانتر از محصولات مشابه است، اما میتواند به خودکفایی این کشور در زمینه مواد غذایی کمک زیادی کند. مصرف آب این مجموعه بسیار پایین بوده و ضایعات آن نیز بازیافت میشود.
