بحران کم آبی

دکتر کاوه مدنی یکی از چهار دانشمند جوان برتر علوم زمین درسال ۲۰۱۶ به انتخاب اتحادیه علوم زمین اروپا و یکی از ۱۰ چهره برتر مهندسی عمران جهان درسال ۲۰۱۲ به انتخاب انجمن مهندسین عمران آمریکا است.
استاد ایرانی امپریال کالج لندن با اشاره به مشکلات مختلف بخش کشاورزی ایران گفت: نگاه به بخش کشاورزی باید در کشور تغییرکند.
وی افزود: نگاه به کشاورزان باید حمایتی باشد و این نگرش را از پایه باید تغییرداد. بخش فرسوده و غیر اقتصادی صنعت کشاورزی باید از چرخه تولید خارج شود. افرادی که در کشور براین باورند که کشاورزی باید تعطیل شود ، تفکرشان صحیح نیست. باید تولید کشاورزی را به سمت بهره وری سوق داد و به جای یارانه تسهیلات را جایگزین کرد تا کشاورزان بتواند از تولیدات خود بهره وری مناسب تری داشته باشند.
وی درخصوص بحران آب در کشور گفت: بعضی بحران ها را می توان به فرصت تبدیل کرد و این فقط با تغییر تفکر و مکتب فکر به نتیجه می رسد. سد سازی و برداشت ازمنابع آبی با توجه به اینکه نتیجه خوبی دربرنداشته اما متاسفانه همچنان ادامه دارد.

کشاورزی ناکارآمد،  عامل بحران آب

به عقیده دکتر مدنی، اقتصاد متکی به نفت یکی از عوامل تحلیل بهره وری اقتصادی بخش کشاورزی است که موجب شده سهم این بخش از تولید ناخالص ملی به ١٣ درصد برسد، در حالی که بیش از ٩٠ درصد آب کشور را به خود اختصاص می دهد. این مقاله ادعا می کند که ادامه روند کنونی مدیریتی، بهره وری اقتصادی کشاورزی را کمتر خواهد کرد که در نتیجه آن آسیب هایی جدی بر وضعیت اقتصادی و معیشتی کشاورزان وارد خواهد آمد.

استاد ایرانی مدیریت منابع آب و محیط زیست امپریال کالج لندن، اعتقاد دارد که سوء مدیریت و عطش بیش از حد توسعه، اصلی ترین عامل بحران آب در ایران است.

او خاطر نشان می سازد که ساختار نامناسب حکمرانی آب، تعدد ذی مدخلان، مدیریت ناهماهنگ، ضعف سیاسی سازمان حفاظت از محیط زیست و فقدان نگرش دراز مدت باعث اجرایی شدن راه حل های غیر کارشناسانه بوده است که حاصل آن چیزی جز نابودی منابع با ارزش آبی و زیست محیطی نبوده است.

به عقیده او در حالی که دریاچه ارومیه یک مثال بارز از محصولات سوء مدیریت در ایران است، این فاجعه ملی تنها یک نشانه از سامانه بیمار مدیریت منابع آب در کشور است که اگر به طور ریشه ای درمان نشود مشکلاتی به شدت جدی تر از دریاچه ارومیه به بار خواهد آورد.

به گفته مدنی، آن ادامه روند برداشت از سفره های آب زیر زمینی فاجعه ای ملی به ارمغان خواهد آورد که گریبانگیر سراسر ایران خواهد شد.

مقاله بحران آب ایران همچنین به طور تفصیلی به شناسایی گام ها و راهکار های عملی برای برون رفت از بحران موجود می پردازد.

نگارنده با تکیه بر تجربیات غرب و به خصوص ایالت متحده در مقابله با بحران های محیط زیستی ناشی از توسعه شتابان در قرن بیستم، راهکار های متعددی برای درمان ریشه ای مشکلات منابع آب پیشنهاد می نماید و به گفته خود دولتمردان ایرانی را “عاجزانه “به اقدامی فوری فرا می خواند.

از جمله این راه حل ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

١- بازنگری جدی در سیاست های رشد و توزیع جغرافیایی جمعیت

٢- مرفه سازی کشاورزان و جوامع روستایی با اعطای امتیازات بیشتر و سرمایه گذاری در بخش کشاورزی به منظور افزایش بهره وری اقتصادی بخش کشاورزی از طریق مدرنیزه کردن این بخش

٣- بازبینی الگوهای کشت در سراسر کشور با در نظر گرفتن امنیت غذایی ملی و بر اساس میزان دسترسی به منابع منطقه ای و بهره وری اقتصادی

٤- افزایش قیمت حامل های انرژی و آب همراه با اعطای مشوق های اقتصادی برای جلوگیری از صدمات اقتصادی و معیشتی بر کشاورزان در کوتاه مدت

٥- ایجاد سازمانهای تعاونی مدیریت کشاورزی در هر منطقه و افزایش مشارکت کشاورزان و ظرفیتهای جمعی در مدیریت آب و کشاورزی

٦- ایجاد بازار آب و کنترل حقابه ها

٧- ایجاد حساب پس انداز آب برای محیط زیست برای حفظ و احیای اکوسیستم ها از طریق خریداری آب از مزارع کم بازده

٨- تغییر وضعیت از مدیریت بحران (انفعالی) به مدیریت پیشگیرانه (فعال)

٩- اصلاح ساختار حکمرانی آب و تقویت سازمان محیط زیست.

١٠- آموزش و تقویت فرهنگ زیست محیطی جامعه

منبع:خبرگزاری ایرنا و ایانا