عنصر مس

مس جز عناصر کم مصرف برای گیاه است که به مقدار نسبتا کم توسط گیاه جذب می شود. سطح بحرانی مس در بخش های سبزینه ای گیاه 3-5 میکروگرم در گرم ماده خشک گیاهی می باشد که بسته به نوع گیاه، اندام و مرحله رشد گیاهی و همچنین کاربرد نیتروژن این مقدار می تواند بیشتر شود. مقادیر روی و آهن در محلول خاک سبب محدود شدن جذب مس توسط گیاه می گردد که علت آن مربوط به رقابت برای ناقل های موجود روی ریشه می باشد. این عنصر در گیاه متحرک نبوده بنابراین علایم کمبود آن ابتدا در برگهای جوان تر مشاهده می شود.

نقش مس در گیاهان:

اجزای تشکیل دهنده پروتئین کلروپلاست

  فتوسنتز، تنفس و ساخت لیگنین

افزایش ﻣﻘﺎﻭﻣﺖﮔﻴﺎﻫﺎﻥ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎﺭﻳﻬﺎ

ﺳــﺎﺧﺖ ﻟﮓﻫﻤﻮﮔﻠﻮﺑﻴﻦ.

علایم کمبود مس:

در لگوم ها:

ﻛﺎﻫﺶﺗﺸﻜﻴﻞﮔﺮﻩ

کاهش ﻣﻴﺰﺍﻥﺗﺜﺒﻴﺖﻧﻴﺘﺮﻭﮊﻥ

ﺗﺄﺧﻴﺮﺩﺭﮔﻠﺪﻫﻲ

ﺧﻮﺍﺑﻴﺪﮔﻲ

ﻛﺎﻫﺶﻣﻘﺎﻭﻣﺖﺑﻪﺑﻴﻤﺎﺭﻳﻬﺎ

ﭘﮋﻣﺮﺩﮔﻲ ﮔﻴﺎﻩﺑﻪﺩﻟﻴﻞﺁﺳــﻴﺐ ﺩﺭ ﺳﻴﺴــﺘﻢ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺁﺏ.

در غلات:

سفید شدن نوک ساقه، برگ ها باریک و پیچیده و فاصله میان گره ها کوتاه

زرد یا سبز کم رنگ شدن برگ

در کمبود شدید رشد گیاه سریع و بدون سنبله خواهد بود.

در گوجه فرنگی:

توقف یا کاهش رشد و کاهش فاصله میانگره ها و کوچک ماندن برگ ها

ایجاد لکه های زردرنگ بین رگبرگ های برگ های کاملاً بالغ

سبز بی رنگ یا کم رنگ یا برنزی شکل شدن برگ ها

کاهش تعداد گل ها و میوه ها

پیچیدگی برگ ها.
در مرکبات:

مرگ جوانه انتهایی

رگبرگ ها چروکیده و خمیده

ترشح صمغ روی میوه.

در سیب و گلابی:

نکروزه شدن برگ های انتهایی

لوله ای و کجی برگها

برگ ها سبز کمرنگ و فاقد درخشندگی

ریزش پوست ساقه و شاخه های پیر.

علایم مسمومیت مس:

گیاهان نیاز کمی به مس دارند بنابراین محدوده مناسب این عنصر محدوده باریکی است و حتی اگر مقدار مس کمی بالاتر از این باشد گیاه دچار مسمویت می شود. مقدار مس در گیاهان مختلف بسته به مقدار مس در خاک متفاوت است. غلطت مس در ریشه ها معمولا بیشتر از اندام های هوایی است. علت این امر ظرفیت بالای ریشه برای نگهداری مس و عدم انتقال آن به اندام هوایی هم در شرایط کمبود و هم شرایط بیش بود  است. مسمومیت مس باعث کاهش رشد کلی گیاه، کاهش گسترش شاخه ها، ضخیم شدن ریشه های کوچک و تیرگی رنگ ریشه ها است.

به علت سمپاشی های مداوم در گلخانه ها غلظت مس معمولاً بالاست.

در سیستم های هیدروپونیک استفاده از لوله های مسی در کف بستر باعث آلودگی مس می گردد.

از گیاهان حساس به کمبود مس می توان یونجه، گندم، جو، جو دوسر، پیاز، چغندر قند، کرفس، کلم گل و شلغم را نام برد.
در خاکهای آهکی ایران به علت دارا بودن مقادیر بالای کلسیم کربنات و pH بالا احتمال کمبود این عنصر غذایی بسیار محتمل است و می تواند به عنوان عامل محدود کننده رشد بهینه گیاهان زراعی به شمار آید.