تحرک عناصر غذایی درون گیاه
دانستن این که کدام عنصر متحرک است کمک می نماید که کمبود عناصر غذایی بهتر تشخیص داده شود، به عنوان مثال زمانی که برگ های پایینی تحت تاثیر کمبود قرار گیرند، نشان دهنده این است که احتمالا عناصر متحرک موجب کمبود شده است و هنگامی که برگ های بالایی تحت تاثیر کمبود قرار گیرند، نشان دهنده کمبود عناصر غیر متحرک می باشد.
عناصر غذایی متحرک و غیر متحرک در گیاهان
| عناصر متحرک | عناصر غیر متحرک |
| کلر | بر |
| منیزیم | کلسیم |
| مولیبدن | مس |
| نیتروژن | آهن |
| فسفر | منگنز |
| پتاسیم | روی |
| گوگرد |
تحرک عناصر غذایی در خاک
با درک چگونگی تحرک عناصر غذایی در خاک نیز می توان به چگونگی کمبود عناصر غذایی پی برد. این مسئله بر روی برنامه کوددهی نیز موثر می باشد. برای مثال کمبود نیتروژن در خاک در وسعت و یکنواختی بیشتری ملاحظه می شود، زیرا نیتروژن عنصری متحرک محسوب می شود. فسفر اغلب به صورت نواری یا همزمان با بذر با خاک مخلوط می گردد، زیرا فسفر عنصری کاملا غیر متحرک در خاک است.
تحرک عناصر غذایی در خاک تابع عوامل متعددی مثل اسیدیته، دما، رطوبت، ماده آلی، سیلیکات های لایه ای و هیدروکسید فلزی خاک می باشد. به عنوان یک قانون کلی یون های آمونیوم (NH4+)، پتاسیم (K+)، کلسیم (Ca2+) و منیزیم (Mg2+) تحرک بیشتری از یون های فلزی آهن (Fe2+)، منگنز (Mn2+)، روی (Zn2+) و مس (Cu2+) دارند.
تحرک عناصر غذایی در خاک
| متحرک | تقریبا غیر متحرک |
| اسید بوریک ( H3BO3 و H2BO3– ) | آمونیوم (NH4+) |
| کلراید ( Cl– ) | کلسیم (Ca2+) |
| نیترات (NO3–) | مس (Cu2+) |
| سولفات ( SO42-) | آهن (Fe2+) |
| منیزیم (Mg2+) | |
| منگنز (Mn2+) | |
| مولیبدات (MoO42-) | |
| فسفات ( HPO42-، H2PO4–) | |
| پتاسیم (K+) | |
| روی (Zn2+) |
به طور کلی در برنامه کود دهی، تعداد دفعات مصرف عناصر متحرک باید بیشتر از عناصر غیر متحرک باشد، زیرا عناصر متحرک در خاک سریع تر جذب یا شسته می شوند و از منطقه ریشه خارج می شوند. تنها مورد استثنا آمونیوم است که می تواند سریعا به نیترات (NO3-) تبدیل شود. مصرف عناصر غیر متحرک همانند ذخیره بانکی در خاک برای کشت بعدی باقی می ماند.
منبع:
صلحی، م.، ح. ملاحسینی (1387) تغذیه کودی خیار داربستی، نشر نصوح، ص 20-29.
