بایگانی دسته ی خبرها

با توجه به اهمیت محصول پسته به عنوان یک محصول صادراتی و با عنایت به اینکه نماتدهای ریشه گرهی یکی از مشکلات مهم پسته کاری های کشور می باشد و از طرفی محدودیت استفاده از سموم نماتدکش به دلیل سمیت بالا و میزان بالای مصرف آن ها جهت کنترل نماتدهای مذکور و خطرات ناشی از مصرف آن برای انسان، دام و محیط زیست موجب گردید تحقیقی به منظور بررسی کنترل نماتدهای ریشه گرهی در پسته توسط باکتری Pasteuria penetrans (Thorne) Sayer & Starr صورت پذیرد تا نتایج آن نه تنها بتواند در سطوح کوچک و در مراکز تولید نهال پسته مورد استفاده قرار بگیرد بلکه با توجه به خصوصیات مطلوب این باکتری از جمله دوام زیاد اندوسپورهای این باکتری در خاک و تحمل بالا در مقابل سرما، گرما و خشکی و انتقال آسان در محیط خاک به وسیله آب، بتواند زمینه ساز آزمایش های تکمیلی در باغ های پسته جهت استفاده و استقرار دایمی اندوسپورهای باکتری در خاک جهت کنترل این نماتدها باشد.

برطبق نتایج بدست آمده باکتری Pasteuria penetrans (Thorne) Sayer & Starr یکی از عوامل موفق در کنترل بیولوژیک نماتدهای ریشه گرهی می باشد. این باکتری علاوه بر جلوگیری از تولیدمثل گونه های جنس Meloidigyne باعث کاهش قدرت نفوذ نوزادهای سن دوم این نماتدها به گیاه نیز می گردد.

منبع:

ه. کریمی پور فرد، م. دامادزاده (1387) بررسی تاثیر باکتری Pasteuria penetrans Group در کنترل نماتدهای ریشه گرهی Meloidogyne spp پسته در شرایط گلخانه، زراعت و باغبانی شماره 79

قندها محصول فرآیند فتوسنتز گیاهان هستند و زیر ساخت اصلی چرخه متابولیسم انرژی و بیوسنتز کربوهیدرات های پیچیده، می باشند و منابع ضروری برای رشد و نمو بافت گیاهان را فراهم می کنند. به علاوه قندها را می توان پیک ثانویه نامید به طوری که در برابر عوامل استرس زای زیستی و غیرزیستی، کنترل رشد و نمو گیاهان را برعهده دارند. قندها به دلیل دارا بودن شبکه سیگنال دهی قوی، قادرند ویژگی های ژنتیکی گیاهان را تنظیم کنند، و با مسیرهای ارتباطی دیگری نیز تعامل برقرار کنند. محصول اولیه ی فتوسنتز به شکل ساکارز و از طریق آوندها منتقل می شود. در زمان کمبود فسفر در گیاه، مقدار ساکارز در آوندها افزایش یافته و بدین ترتیب کربن مورد نیاز برای ریشه ها تامین می شود. این عمل باعث می شود که اندازه ریشه ها نسبت به شاخه ها بیشتر شود همچنین افزایش ساکارز آوندی باعث می شود که امواج سیگنال دهی قندها آغاز شود به طوری که قندها علامت می دهند که ریشه وضعیت بیوشیمیایی خود را تغییر دهد تا ژن های حامل فسفر غیرآلی را فعال و ترشح اسیدهای آلی را زیاد کند که بتواند فسفر مورد نیاز را از خاک بدست آورد. نتایج نشان داد که ساکارز آوندی هم به صورت ژنتیکی و هم به صورت فیزیولوژی در فرآیند واکنش های گیاه نسبت به کمبود فسفر، نقش فعالی دارند.

منبع:

J. P. Hammond, P. J. White (2008) Sucrose transport in the phloem: integrating root responses to phosphorus starvation, Journal of Experimental Botany, pp: 93-109

تغذیه
تغذيه زمستانه شامل كودهاي فسفره و پتاسه و ريزمغذي ها به صورت سولفات و كود دامي مي باشد. به دليل تحرك كم كودهاي پتاسيمي و فسفره و همچنين سولفات هاي عناصر كم مصرف، دادن اين عناصر در عمقي كه حداكثر فعاليت ريشه را داريم توصيه مي‌شود. درخت پسته بيش از 80 درصد آب و غذاي مورد نياز خود را از عمق 40 تا 80 سانتيمتر جذب مي‌كند لذا پس از حفر كانال با عمق مناسب، يك لايه كود حيواني پوسيده به ضخامت تقريبي 10 سانتيمتر كف كانال ريخته شده و سپس مقادير توصيه شده كودهاي شيميايي روي آن ريخته شود. كانال حفر شده بايد حداكثر تا دهه اول اسفند ماه با خاك پر شود. كود دامي هر چه پوسيده تر باشد جواب بهتري مي‌دهد.
عملیات باغی
یکی از با اهمیت ترین عمليات اصلاحي در باغات پسته دادن گچ كشاورزي ميباشد. بهترين زمان دادن گچ به خاك، دوره خواب و يا فعاليت كم ريشه‌ها است كه امكان آبياري سنگين بعد از دادن گچ وجود دارد البته توجه به این نکته بسیار مهم است که هرگز گچ را داخل كانال كود كه كودهاي فسفره دارند نریزید، چون گچ در صورت تماس با كود سوپرفسفات آن را تبديل به برخی املاح كم محلول تا نامحلول مي‌کند. بنابراين سعي شود گچ در سطح خاك پاشيده شود و به دنبال آن آبياري سنگين صورت گيرد. يكي ديگر از عمليات اصلاحي در زمستان، دادن ماسه بادي به باغات پسته است.
آبیاری
گرچه درخت پسته از جمله درختان مقاوم به شوری است اما تجمع شوری در منطقه ریشه ممکن است باعث رشد ناكافي شاخه‌ها و آفتاب سوختگي و چروكيدگي مغز و کم رشدی درخت ‌شود، لذا در جاهایی كه مستعد اين شرايط هستند، آبياري در دوره خواب گياه (زمستان) جهت آبشويي خاك، قابل توصيه است. چون معمولاً در اين فصل، عمليات كوددهي (كودهاي حيواني و شيميايي) هم در چالكود انجام مي‌گیرد، برای ايجاد شرايط مناسب در جذب كود توسط گياه در شروع فصل، حداقل يك نوبت آبياري پس از پركردن چالكودها مفيد خواهد بود.
عملیات به زراعی
يخ آب زمستانه براي كاهش جمعيت بعضي از آفات كه زمستانگذراني آنها در خاك مي‌باشد، موثر است. بنابراين آبياري كردن باغ‌هاي پسته در روزهاي سرد زمستان كه باعث يخ زدن آب در شب گردد باعث كاهش بعضي از آفات از جمله پروانه پوستخوار پسته مي گردد بعلاوه براي كاهش جمعيت حشرات كامل زمستانگذران پسيل معمولي پسته، شخم بين رديف‌هاي درختان پسته توصيه مي شود.
از دیگر عملیات به زراعی در زمستان استفاده از زيرشكن براي باغاتي است كه عبور ماشين آلات كشاورزي در آن ها زياد بوده و لايه سخت دارند که هر سه تا چهار سال يكبار توصيه مي شود.

دانستن این که کدام عنصر متحرک است کمک می نماید که کمبود عناصر غذایی بهتر تشخیص داده شود، به عنوان مثال زمانی که برگ های پایینی تحت تاثیر کمبود قرار گیرند، نشان دهنده این است که احتمالا عناصر متحرک موجب کمبود شده است و هنگامی که برگ های بالایی تحت تاثیر کمبود قرار گیرند، نشان دهنده کمبود عناصر غیر متحرک می باشد.

عناصر غذایی متحرک و غیر متحرک در گیاهان

عناصر متحرک	عناصر غیر متحرک
کلر	بر
منیزیم	کلسیم
مولیبدن	مس
نیتروژن	آهن
فسفر	منگنز
پتاسیم	روی
	گوگرد

تحرک عناصر غذایی در خاک

    با درک چگونگی تحرک عناصر غذایی در خاک نیز می توان به چگونگی کمبود عناصر غذایی پی برد. این مسئله بر روی برنامه کوددهی نیز موثر می باشد. برای مثال کمبود نیتروژن در خاک در وسعت و یکنواختی بیشتری ملاحظه می شود، زیرا نیتروژن عنصری متحرک محسوب می شود. فسفر اغلب به صورت نواری یا همزمان با بذر با خاک مخلوط می گردد، زیرا فسفر عنصری کاملا غیر متحرک در خاک است.

تحرک عناصر غذایی در خاک تابع عوامل متعددی مثل اسیدیته، دما، رطوبت، ماده آلی، سیلیکات های لایه ای و هیدروکسید فلزی خاک می باشد. به عنوان یک قانون کلی یون های آمونیوم (NH⁴⁺)، پتاسیم (K⁺)، کلسیم (Ca²⁺) و منیزیم (Mg²⁺) تحرک بیشتری از یون های فلزی آهن (Fe²⁺)، منگنز (Mn²⁺)، روی (Zn²⁺) و مس (Cu²⁺) دارند.

تحرک عناصر غذایی در خاک

متحرک	تقریبا غیر متحرک
اسید بوریک ( H3BO3 و H2BO3– )	آمونیوم  (NH4+)
کلراید ( Cl– )	کلسیم (Ca2+)
نیترات (NO3–)	مس (Cu2+)
سولفات ( SO42-)	آهن (Fe2+)
	منیزیم (Mg2+)
	منگنز (Mn2+)
	مولیبدات (MoO42-)
	فسفات ( HPO42-، H2PO4–)
	پتاسیم (K+)
	روی (Zn2+)

به طور کلی در برنامه کود دهی، تعداد دفعات مصرف عناصر متحرک باید بیشتر از عناصر غیر متحرک باشد، زیرا عناصر متحرک در خاک سریع تر جذب یا شسته می شوند و از منطقه ریشه خارج می شوند. تنها مورد استثنا آمونیوم است که می تواند سریعا به نیترات  (NO^3-) تبدیل شود. مصرف عناصر غیر متحرک همانند ذخیره بانکی در خاک برای کشت بعدی باقی می ماند.

منبع:

صلحی، م.، ح. ملاحسینی (1387) تغذیه کودی خیار داربستی، نشر نصوح، ص 20-29.

شوری یکی از موانع اصلی است که گسترش مناطق کشاورزی و یا افزایش تولید محصولات کشاورزی را برای بسیاری از محصولات محدود می کند.

از عوامل تاثیرگذار بر روی شوری می توان به بالا بودن غلظت نمک های محلول در آب آبیاری، سرعت بالای تبخیر، دمای بالا، زهکشی ناکارآمد و … اشاره نمود.

بررسی حاضر، به منظور به دست آوردن یک دید کلی از آثار شوری بر پارامترهای مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی در گیاه، تحت شرایط آزمایشگاهی انجام شد.

• ارتفاع گیاه

طبق نتایج بدست آمده غلظت پایین سدیم کلرید باعث افزایش طول ساقه گیاه می شود چرا که ممکن است فعالیت تنظیم اسمزی در گیاه را القا کند که باعث بهبود رشد در گیاه شود. غلظت بالای سدیم کلرید منجر به کاهش طول ساقه در مقایسه با گیاهان شاهد شده است. زیرا اثر منفی این نمک بر روی میزان فتوسنتز می تواند تغییراتی در فعالیت آنزیم ها، سطح کربوهیدرات ها و هورمون رشد ایجاد کند که منجر به مهار رشد گردد.

• تعداد برگ

بر طبق نتایج، سطوح بالای شوری باعث کاهش تعداد برگ ها در طول آزمایش می شود. به عبارتی کاهش تعداد برگ ها می تواند به دلیل تجمع سدیم کلرید در دیواره های سلول و سیتوپلاسم برگ های پیرتر باشد.

• سطح برگ

سطح برگ نشان دهنده ی میزان رشد گیاه است که تحت تاثیر تنش های مختلفی از جمله شوری می باشد چرا که اثر منفی سدیم کلرید بر روی فتوسنتز منجر به کاهش رشد گیاه، رشد برگ و محتوای کلروفیلی می شود.

• میزان پروتئین

بر طبق نتایج بدست آمده، با افزایش غلظت سدیم کلرید مقدار پروتئین نیز در گیاه افزایش می یابد. در حالیکه اگر 40%  گیاهان از بین بروند رابطه معکوسی میان میزان غلظت سدیم کلرید با مقدار پروتئین در گیاه به وجود می آید.

• پتانسیل اسمزی شیره برگ

افزایش شوری، پتانسیل اسمزی گیاه را کاهش می دهد. به عبارتی میان تنش شوری و پتانسیل اسمزی شیره برگ رابطه معکوسی وجود دارد. این تغییرات به عنوان یکی از ابزارهای دفاعی درنظر گرفته می شود که گیاهان تحمل تنش را داشته باشند و توانایی گیاه را برای جذب آب افزایش دهد و تاثیرات منفی تجمع نمک را در داخل سلول های گیاهی در طول تنش کاهش دهد.

منبع

Amira, M. S., Abdul, Q. (2011) Effect of salt stress on plant growth and metabolism of bean plant Vicia faba (L.), Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences, 10: 7-15.