فراهمی نیتروژن و آهن از خاک غنی شده با پودر خون و تاثیر آن بر رشد گیاه

خون مهمترین فرآورده جانبی تولید شده در کشتارگاه ها است که در فرآیند رندرینگ با اعمال فشار و دمای زیاد به پودر خون تبدیل شده و در تغذیه دام و یا به عنوان کود استفاده می شود. خون در حدود 2/4 تا 8 درصد از وزن زنده بدن دام ها را شامل می شود و نیتروژن اصلی ترین بخش پروتئین خون است. خون منبع ارزشمندی از آهن آلی نیز هست. در میان کودهای آلی، پودر خون به دست آمده از فعالیت کشتارگاه ها تنها کود آلی حاوی نیتروژن قابل حل در آب می باشد که علاوه بر نیتروژن و آهن، فسفر و هورمون های مفید در رشد گیاهان، کمپلکس های آلی و اسیدهای آمینه سودمند را نیز دارا می باشد. زمانی که پودر خون در خاکی با شرایط گرم و مرطوب و با تهویه مناسب قرار می گیرد به وسیله باکتری ها به سرعت تجزیه شده و به آمونیوم تبدیل می شود. پودر خون در شرایط خاک های آهکی آزادسازی سریع تری داشته و بر اثر تجزیه آن pH خاک کاهش می یابد. در این ماده نسبت کربن به نیتروژن پایین و لیگنین به نیتروژن صفر است. این دو نمایه مهم نمایانگر معدنی شدن سریع تر و فراهمی بیشتر نیتروژن در این ماده می باشند. آهن خون به شکل کلات است که این امر موجب می شود آهن از واکنش های شیمیایی و تبدیل شدن به شکل های غیرقابل استفاده محافظت شود. گیاه ذرت از جمله غلات با ارزشی است که افزون بر تامین نیاز تغذیه ای بسیاری از مردم دنیا به ویژه در مناطق فقیر، اهمیت زیادی را نیز برای تامین موادغذایی دام ها دارد. در ایران نیز هم اکنون 14 هزار هکتار از اراضی کشور زیر کشت آن قرار دارد. کود نیتروژن معمولا تاثیر مثبت بر عملکرد و اجزای ذرت دارد و مصرف به موقع و مناسب این کود می تواند بر عملکرد ذرت تاثیر مثبتی داشته باشد. تامین نیتروژن موردنیاز گیاه به وسیله کودهای شیمیایی منجر به هدر رفتن نیتروژن از طریق نیترات زدایی، آبشویی نیترات و خارج شدن آن از دسترس گیاه و در نتیجه سرشار شدن سطح آب های زیرزمینی از نیترات می شود. در حالی که مواد آلی، همانند پودر خون، مانع آبشویی نیتروژن شده و نیترات زدایی کاهش می یابد که به این ترتیب خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک نیز بهبود پیدا می کند. از طرفی خون با دارا بودن مقدار زیادی آهن و ایجاد وضعیت اسیدی در خاک می تواند تاثیر مفیدی بر انحلال بیشتر ترکیبات آهن داشته باشد. از این رو کاربرد این ماده در کشاورزی به منظور حاصلخیزی خاک علاوه بر جلوگیری از هدرروی آن، به رفع مشکلات زیست محیطی نیز منجر خواهد گردید. هدف از انجام این تحقیق مطالعه روند آزادسازی نیتروژن و آهن از پودر خون و توان آن در تامین موادغذایی موردنیاز رشد ذرت بود.

 

منابع:

قربان زاده ن، حق نیا غ، لکزیان ا، فتوت ا (1387) فراهمی نیتروژن و آهن از خاک غنی شده با پودر خون و تاثیر آن بر رشد گیاه، مجله آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی)، جلد 22، شماره 2